Zespół Regionalny "Pszczyna".

3 lipca 2020
60 lat temu powstał Zespół Regionalny "Pszczyna". - To oni prezentowali i prezentują kulturę ludową na scenach Polski i Europy, zachowując i popularyzując bezcenne dziedzictwo ziemi pszczyńskiej - mówił Grzegorz Cempura przed Skansenem "Zagroda Wsi Pszczyńskiej", gdzie został posadzony dąb "Aleksander" upamiętniający Aleksandra Spyrę - twórcę Zespołu oraz Skansenu - Zagrody Wsi Pszczyńskiej". Uroczystości, 20 czerwca poprzedziła msza święta w kościele Wszystkich Świętych, w intencji obecnych i byłych członków Zespołu. Z okazji jubileuszu ukazało się kilka wydawnictw, wśród nich najnowsza książka Aleksandra Spyry "Płyty się kręcą, kręci się też Zespół Regionalny "Pszczyna". Powstał też specjalny jubileuszowy kalendarz, nawiązujący do okoliczności, w których przyszło świętować Zespołowi. Członkowie "Pszczyny" sfotografowali się w maseczkach. Obchody miały być huczniejsze, bogate plany pokrzyżował koronawirus.

Dostali nakaz

- Do założenia zespołu zostaliśmy zachęceni przez kierownika klubu spółdzielczości pracy, Roberta Szewieczka, który zarządził, że w Pszczynie trzeba stworzyć wielki zespół pieśni i tańca ziemi pszczyńskiej. Nam, młodym w ogóle nie były w głowie takie rzeczy, ale starsi decydowali, że skoro istnieje Chór Lutnia i orkiestra symfoniczna przy Starostwie Powiatowym, to powinien jeszcze powstać taneczny zespół ludowy. Siewieczek otrzymał w tej sprawie wezwanie do komitetu partyjnego, który dał nakaz, że powinien powstać taki zespół z istniejących składów muzycznych. Odbyło się kilka zupełnie nieudanych prób, bo każdy zespół szedł w inną stronę - orkiestra symfoniczna posługuje się przecież repertuarem poważnym, a zespół taneczny reprezentował tańce ludowe - opowiada Aleksander Spyra i dodaje - kierownik powiedział: Leszku, będziesz musiał założyć zespół pieśni i tańca. Myślałem wtedy, że wyminuję ze złości, bo to było zupełnie coś dla mnie obcego. Jednak przystąpiliśmy do działania. Założyliśmy grupę taneczną i kapelę, później zaczęły się występy. Ale kiedy mieliśmy w kółko śpiewać standardowe pieśni typu "Szła dzieweczka..." zaczęliśmy myśleć o naszym miejscowym folklorze. Wtedy jednak to była przestrzeń zupełnie niezbadana, niezapisana w żadnej literaturze. Dlatego, niczym Oskar Kolberg, zaczęliśmy jeździć po pszczyńskich wsiach i zapisywać ludowe utwory, najczęściej wykonywane przez starszych ludzi. Czasami musiały być to zakrapiane wizyty, by zachęcić ich do śpiewania. Te wizyty były przyczynkiem do założenia Skansenu - Zagrody Wsi Pszczyńskiej w latach 70. Ta nasza penetracja doprowadziła do odkrycia, że na wsi są już ostatnie drewniane chałupy, stodoły, spichlerze, kuźnie, meble i stroje ludowe. Odkryliśmy pisiate zapaski typowe dla stroju pszczyńskiego w biało-niebieskie pasy, z granatowym haftem roślinnym, a później też to, że istniały różne składy kapel. Telemann pisał na przykład o kapeli z dudami. Zaczęła się więc w pewnym momencie nasza paranaukowa działalność. Młodzi ludzie byli niesamowicie zaangażowani i pełni entuzjazmu - wspomina Aleksander Spyra. Inspiracją repertuarową były zwyczaje, obrzędy, pieśni i tańce ludowe, które przetrwały wśród ludności pszczyńskiej, stare śpiewki, obyczaje i tradycje, zbierane przez instruktorów i członków, które legły u podstaw koncepcji i stylu pracy zespołu, kultywującego piękno regionalnej kultury. Korzystano także ze zbiorów nadwornego muzyka książąt pszczyńskich Georga Philippa Telemanna, jak również Juliusza Rogera, Oskara Kolberga, ks. Emila Szramka, Jana Kupca z Łąki, Jana Taciny, Mariana Cieśli czy Stanisława Jareckiego. Materiały te nagrywano i utrwalano oraz prezentowano na wielu estradach w Polsce i Europie. Program przygotowywany był w formie niestylizowanej, a zawierał: pszczyńskie pieśni ludowe wykonywane tradycyjnie jednogłosowo, archaiczne tańce "in crudo" oraz zwyczaje, obrzędy i zabawy charakterystyczne dla regionu - co realizowane jest przez zespół do dnia dzisiejszego.
Po rekrutacji i eliminacji młodzieży do zespołu, w październiku 1959 roku trzydziestoosobowa grupa dziewcząt i chłopców, która dała początek Zespołowi Regionalnemu "Pszczyna", rozpoczęła swą długoletnią i zaszczytną pracę krzewienia pszczyńskiego folkloru. Oficjalnie Zespół został założony w 1960 roku przy Klubie Spółdzielczości Pracy w Pszczynie. Jego kierownikiem artystycznym był przez 38 lat przez Aleksander Spyra
Z wielokrotnych krajowych występów Zespołu Regionalnego "Pszczyna" wymienić należy: koncert w Teatrze Wielkim w Warszawie (1971), Festiwal Piosenki w Opolu (1970), występy na festiwalach folklorystycznych w Płocku (1972, 1975, 1978), występy na Festiwalach Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu (1983, 1985, 1991), występy w Toruniu, Wrocławiu, Bukowinie Tatrzańskiej, Nowym Sączu i wielu innych miastach w kraju. Zespół ma na swowim koncie także wiele wyjazdów do kilkunastu krajów Europy. "Pszczyna" brała udział w nagraniu kilkudziesięciu audycji radiowych, kilkunastu programów telewizyjnych, kilku płyt i wydaniu kasety video. W 1971 roku zespół został laureatem Nagrody II Stopnia Ministra Kultury i Sztuki. Od początku istnienia Zespół Regionalny "Pszczyna" był uczestnikiem i organizatorem wielu imprez w Pszczynie i regionie. Zainicjował i organizuje od 43 lat doroczny przegląd zespołów ludowych w pszczyńskim skansenie "Spotkania pod Brzymem" - jest to najstarszy festiwal tego typu na Górnym Śląsku. Wykonywane utwory utrwalano na nośnikach. Pierwszym była w latach 70. XX wieku analogowa płyta długogrająca, tzw. "longplay". Następnie, w latach 80. wykorzystano kasetę VHS. Kolejne utrwalane już były na płytach kompaktowych CD i DVD. Przez cały ten czas zespół nagrywał także programy na taśmach Polskiego Radia i Telewizji.
W ciągu 60 lat funkcjonowania przez zespół przewinęło się ponad 150 osób. Spośród nich aż 30 par zostało małżeństwem! Obecny jego skład to grupa taneczna, kapela i chórek. Dziś prezentuje się w dwóch programach - tradycyjnym pszczyńskim oraz żywym i skocznym układzie tańców cieszyńskich.
Od stycznia 2019 roku jego kierownikiem artystycznym jest Ireneusz Spyra, kapelę prowadzi Tomasz Marzec. Kierownikiem organizacyjnym jest zaś od stycznia 2017 roku Grzegorz Cempura.. Aktualny skład zespołu. Tancerze i chórek: Barbara Buchta, Piotr Buchta, Jolanta Cempura, Beata Cieszewska, Damian Cieszewski, Łukasz Hanke, Marek Klepek, Barbara Krzepina, Jarosław Krzepina, Jacek Pala, Katarzyna Pławecka, Agata Płanak, Joanna Prządka, Kamil Skrzyński, Justyna Kitel. Ireneusz Spyra. Kapela (akordeon, skrzypce, bęben, kontrabas): Grzegorz Cempura, Stanisław Kokot, Tomasz Marzec, Gabriela Wrzoł
Gratulowali
Jak przystało na jubileusz nie zabrakło gratulacji i życzeń na następne lata. - Dziękuję wszystkim byłym i obecnym członkom zespołu, którzy przez te 60 lat mówią prawdę o ludziach i kulturze tej ziemi. W pieśni i tańcu mieści się prawda, a zespół jest jej nosicielem - mówiła starosta Barbara Bandoła, która wręczyła Aleksandrowi Spyrze bukiet z 60 róż i dębową statuetkę z dedykacją. Gratulacje złożyli burmistrz Dariusz Skrobol z zastępcą Barbarą Sopot-Zembok z zaproszeniem na warsztaty z zespołem "Śląsk". - Jestem dumny jak wspaniale reprezentujecie Pszczynę, jej kulturę i tradycję, jak robicie to w Polsce oraz za granicą. Od Ciebie Leszku wszystko się zaczęło - zawsze będziemy to podkreślać, zawsze będziemy za to Tobie dziękować i czerpać z Twojej wiedzy, energii i Twojej chęci, by robić to nadal. - podkreślał burmistrz Pszczyny, Dariusz Skrobol. Barbara Sopot-Zembok, jak przyznała, że fanką zespołu i wyraziła radość, że do grona tej wspaniałej grupy wciąż dochodzą nowe, w tym również młode osoby. Najlepsze życzenia i prezenty przekazali również członkowie Kurkowego Bractwa Strzeleckiego w Pszczynie
M.R.
powrót

Aktualny numer

Numer 10 (7 października 2020r.)

Reklama