Stan wojenny w 1981 roku

19 grudnia 2021
40 lat temu, 13 grudnia 1981 roku samozwańcza Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego na czele z gen. Wojciechem Jaruzelskim, wprowadziła stan wojenny na obszarze całego państwa. Rozpoczęły się aresztowania i szykany przeciwników komunistycznej władzy, przejęto kontrolę nad centralami telefonicznymi, rozgłośniami telewizyjnymi i radiowymi. Wyłączono telefony i ocenzurowano korespondencję, wstrzymane zostało wydawanie prasy poza oficjalnymi tytułami, ograniczono swobodę przemieszczania się poprzez wprowadzenie godziny milicyjnej, zmilitaryzowany szereg instytucji, zawieszono m.in. prawo do strajku, a także działalność szkół i uczelni. Stan wojenny został zawieszony 31 grudnia 1982 r., a następnie zniesiony 22 lipca 1983 r. Bilans jego ofiar jest trudny do oszacowania, ale przyjmuje się, że wynosi on ok. 100 zabitych i kilkuset rannych.

W Pszczynie, uroczystości upamiętniające tą rocznicę, rozpoczęła w intencji ofiar stanu wojennego msza św. w kościele Podwyższenia Krzyża Na budynku Powiatowego Zespołu Szkół nr 2 odsłonięto tablicę upamiętniająca czterdziestą rocznicę powstania NSZZ „Solidarność. Udział wzięli przedstawiciele władz samorządowych, członkowie „Solidarności”, kombatanci, harcerze, uczniowie, którzy złożyli wiązanki kwiatów. Rocznica wprowadzenia stanu wojennego, a także powstania NSZZ „Solidarność” była okazją to wspomnień. Prelekcja „Solidarność w latach 1980-1981” poprowadził Lesław Ordon, przewodniczący Regionalnej Sekcji Oświaty i Wychowania NSZZ Solidarność Zarząd Regionu Śląsko-Dąbrowskiego NSZZ Solidarność w Katowicach.
Zdjęcie - Larysz /wykadrować/ z podpisem: Kwiaty pod pamiątkowym obeliskiem poświęconym pamięci Józefa Larysza.

Tego dnia, zastępca burmistrza Pszczyny Piotr Sidzina złożył również wiązankę kwiatów pod pamiątkową tablicą poświęconą pamięci Józefa Larysza, przewodniczącego Międzyzakładowej Komisji „Solidarności” w Pszczynie. Józef Larysz zmarł 7 marca 1983 r. Był jednym z założycieli i przewodniczącym „Solidarności” w Elwo w Pszczynie. W stanie wojennym został internowany w Zabrzu Zaborzu, a po zwolnieniu dalej był nękany przez służby bezpieczeństwa. Po jednym z przesłuchań zmarł na zawał serca. Instytut Pamięci Narodowej uznał go za ofiarę stanu wojennego.
*********************
Urodzili się już po 1989 roku. Zagadnęliśmy kilku młodych mieszkańców powiatu pszczyńskiego, z czym kojarzy im się dziś stan wojenny i Solidarność. Ogólnie przyznają, że mało się nad tym zastanawiają, a szczątkową wiedzę czerpią ze szkoły, z tego co czasem przeczytają, z opowieści dziadków, rodziców, czasem sąsiadów, którzy przykro doświadczyli 13 grudnia 1981 roku.
Uczeń szkoły średniej. - W stanie wojennym Solidarność była ruchem moralnego odrodzenia, dla mnie jest obecnie tylko legendą. Zauważyłem, że wielu moich kolegów nie wiele wie o Solidarności, praktycznie nic poza pojedynczymi informacjami z lekcji historii na temat porozumień sierpniowych czy wyborów czerwcowych.
Studentka informatyki. - Mój PESEL zaczyna się od 00, nie mogę znać tych wydarzeń z autopsji. Pierwsze co przychodzi mi na myśl to Jaruzelski i mroczna noc, internowania, śmierć górników na Wujku, a Solidarność wtedy to największy polski związek zawodowy, który miał przestać istnieć.
Pracownik kulturalny. - Stan wojenny, Solidarność dzisiaj to wielkie dzieła reżyserów, jak „Człowiek z marmuru”, „Człowiek z żelaza”, „Śmierć jak kromka chleba” Innymi znanymi mi tekstami kultury to protesty, songi. Jestem zdania, że sztuka mówiąca o stanie wojennym, Solidarności powinna działać pokazując nie tylko bunty, strajki, wartości wolności, czy mechanizmów władzy, ale przede wszystkim uczyła postaw obywatelskich, co teraz jest niewątpliwie aktualne.
Przypadkowy przechodzień. - Dla mnie osobiście Solidarność jest dobrym przykładem tego co mogą osiągnąć ruchy oddolne zwykłych ludzi, których nie był w stanie zniszczyć stan wojenny.
Uczestnik uroczystości. - Tablica jest upamiętnieniem wydarzeń sprzed czterdziestu lat. Aby nie była martwą tablicą potrzeba mądrej i obiektywnej edukacji. Solidarność przez te lata zmieniła się i według niektórych w to z czym walczyła, obecnie oddalona jest od pierwotnych założeń.
Artur Kowalski
powrót

Aktualny numer

Numer 8 (13 maja 2022r.)

Reklama